HISTORIA WIECZNYCH DERBÓW

Zanim przejdziemy do relacji z meczu postaram się odpowiedzieć na zasadnicze pytanie, czyli – skąd w ogóle wzięła się nazwa „Wieczne Derby”?

Cała historia zaczyna się po zakończeniu II wojny światowej, gdzie w powojennej Jugosławii powstały 2 kluby czyli Crvena Zvezda z inicjatywy Młodzieżówki Antyfaszystowskiej oraz założony przez oficerów Jugosłowiańskiej Armii Ludowej Partizan.

Pierwszy mecz drużyny rozegrały ze sobą 5 stycznia 1947 roku, zakończył on się wynikiem 4:3 dla Zvezdy.

Walka o wpływy.

Rywalizacja między klubami poza aspektem piłkarskim miała też swoje podłoże w strukturach i walkach o wpływy aparatów władzy w komunistycznej Jugosławii. Mimo, że Zvezda wyrosła z Młodzieżówki Komunistycznej, szybko stała się obiektem zainteresowań aparatu władzy, a dokładniej tajnej policji politycznej znanej jako UDBA, czyli Urząd Bezpieczeństwa Państwa.

W tamtym czasie toczyła się walka o wpływy w Jugosławii między Tito a Stalinem, ich późniejszy konflikt w 1948 roku spowodował wzrost napięć między Bezpieką a szkolonymi w Moskiewskich Akademiach Wojskowych oficerami, którzy byli uznawani za potencjalnych szpiegów Stalina. Walka o wpływy nie toczyła się jednak wyłącznie w gabinetach służb, ale przeniosła się bezpośrednio do struktur klubowych. Polityczny parasol Zvezdzie zapewniał Slobodan Penezić „Krcun” czyli szef tajnej policji, który był odpowiedzialny za rozbudowę klubu, to dzięki niemu w 1960 roku na miejscu dawnego stadionu SK JUGOSLAVIJA postawiono Stadion Crvena Zvezda, który w tamtym okresie mógł pomieścić 100 tysięcy ludzi. Oprócz tego zajmował się on sciąganiem piłkarzy wykorzystując aparat Państwa oraz zapewniał finansowanie klubu.

Po drugiej stronie barykady stał Partizan, finansowany bezpośrednio z budżetu obronnego Jugosłowiańskiej Armii Ludowej. Oficerowie przejęli stadion po zlikwidowanym przez komunistów „klubie BSK (Beogradski Sportski Klub, którego tradycję kontynuuje dziś błękitno-biały OFK Beograd).

Wieczne Derby w Latach 90

Europejskie Puchary

Lata 90 dla Crveny Zvezdy były najlepszym okresem w historii, przed wojną w Jugosławii stworzyli drużynę, z którą w 1991 roku zdobyli Puchar Europy, pokonując w rzutach karnych Olimpique Marsylię. Karne możecie obejrzeć na YouTube pod linkiem: https://www.youtube.com/watch?v=ssMnIMkVx44

Do dziś pozostając jedynym klubem z byłej Jugosławii mogącym cieszyć się tym tytułem. Jednak wojna w Jugosławii oraz późniejsze problemy finansowe doprowadziły do kryzysu w klubie a ich gwiazdy odeszły do topowych europejskich klubów takich jak Real Madryt czy AC Milan.

Arkan i „Delije”, czyli kibice na froncie

Oprócz gwiazd piłkarskich, jedną z najbardziej mrocznych i wpływowych postaci w strukturach klubowych był Željko Ražnatović, pseudonim „Arkan”. Pojawił się on w Zvezdzie na bezpośrednie zlecenie bezpieki (UDBA). Jego zadaniem było spacyfikowanie i zjednoczenie rozbitych, często skłóconych grup kibicowskich. To pod jego twardą ręką 11 października 1989 roku oficjalnie powstali Delije (serb. Bohaterowie/Zuchy), czyli praktycznie wojskowa struktura na trybunie północnej.

Późniejsze działania Arkana wykraczały daleko poza stadionowe oprawy. To właśnie z radykalnych środowisk kibicowskich uformował on swoją paramilitarną jednostkę Serbską Ochotniczą Gardę, znaną szerzej jako „Tygrysy Arkana”. Formacja ta była odpowiedzialna za liczne zbrodnie dokonywane podczas krwawej wojny w Jugosławii przeciwko Bośniakom oraz Chorwatom.

Sukcesy Partizana

Partizan mimo rozpadającej się Armii Ludowej wygrał ligę aż 5 razy ( w 1993,1994,1995,1997 oraz w 1999 roku jednak tutaj rozgrywki przerwały bombardowania Natowskie więc po prostu wygranym został lider, czyli Partizan ) oraz trzykrotnie zdobył puchar Jugosławii.

Obecna Sytuacja uczestników Wiecznych Derbów

Wjeżdżając do Belgradu w 2026 roku, szybko zrozumieliśmy, że choć czasy „Krcuna” i jugosłowiańskich generałów przeminęły, to podział miasta na czerwono-białą i czarno-białą część jest wciąż tak samo wyraźny. Dzisiejsza Crvena Zvezda i Partizan to kluby, które próbują odnaleźć się w realiach nowoczesnego futbolu, nie tracąc przy tym swojej historycznej tożsamości.

Zvezda: Powrót na salony

Obecnie to Crvena Zvezda dominuje w serbskim futbolu. Dzięki regularnym występom w europejskich pucharach i stabilizacji finansowej (dzięki wsparciu strategicznych sponsorów, jak chociażby Gazprom), klub odzyskał pewność siebie z lat 90. Grają oni regularnie w pucharach europejskich oraz od sezonu 2017/2018 roku wygrywają serbską Superligę.

Partizan: Walka o oddech

Partizan znajduje się obecnie w znacznie trudniejszym położeniu. Klub od lat zmaga się z problemami finansowymi i wewnętrznymi konfliktami w zarządzie, co przekłada się na dominację rywala. Kibice, słynni Grobari, są mocno podzieleni, a ich protesty przeciwko władzom klubu są stałym elementem krajobrazu przy ulicy Humskiej. Ich ostatnie zwycięstwo w lidze miało miejsce w sezonie 2016/2017 a ich mecze w pucharach europejskich są serią porażek.

Relacja z Wiecznych Derbów

Skoro znacie już po krótce bardzo ciekawą historię Wiecznych Derbów zapraszam was do zapoznania się z relacją z ostatniego starcia wiecznych rywali.

Przedmeczowe starcie kibiców.

Kilka godzin przed meczem doszło do starcia Grobari z Delije w wyniku czego skradziony został bęben kibiców Zvezdy, ale do tego wrócimy w późniejszej części artykułu. My natomiast podczas zwiedzania stadionu postanowiliśmy zrobić sobie wspólne zdjęcie na jednym z bardziej kontrowersyjnych elementów Marakany czyli legendarnym T-55

Kibice nie szczędzili sobie życzliwości.

Na samym początku meczu kibice Zvezdy wywiesili baner nad trybuną Partizana napis ” Svaki pravi grobar Toumana Franju Slavi ” czyli „Każdy prawdziwy Grobar sławi Franję Tudmanaco” oczywiście było to wybitną prowokacją ale zapraszam każdego do indywidualnego zapoznania się z tym nazwiskiem. Sam baner jednak nie powisiał długo, gdyż został podpalony racami a jego resztki ściągnięte z dachu. W ramach odpowiedzi Kibice Zvezdy wywiesili u siebie na trybunie transparent, że kibice mają zapłacić za spaloną flagę oraz wyśmiali oprawy Partizana banerem ” Zastave sa Temua, bunjevi iz zrk-a. Kakva dela, takva i tribina. Pridruzujem se krivicnom gonjenju i isticem imovinsko-pravni zahtev koji cu naknadno opredeliti ” w wolnym tłumaczeniu chodzi o fakt kupowania flag z Temu oraz posiadania bębnów pożyczonych z kobiecego klubu piłki ręcznej ( ŻRK = Zenski Rukometni Klub ), dalsza część to prawnicza formułka, którą stosuje się przy wezwaniu m.in do roszczeń majątkowych ( za spalony wcześniej prowokacyjny baner wywieszony na ich trybunie )

Partizan nie pozostał dłużny i wywiesił baner z napisem ” Nisu vasi bubnjevi! Jel se tako kaze? PR mora za vas da laze ” co jest nawiązaniem do przedmeczowej kradzieży bębnów Zvezdy a w wolnym tłumaczeniu oznacza ” Czy to nie przypadkiem wasze bębny ? Biuro prasowe musi za was kłamać „

Najgłośniejszym echem odbiło się wyrywanie i popdalenie krzesełek stadionowych na trybunie gości. Najpierw krzesełka poleciały w strone murawy a następnie dokonano kilku podpaleń pojedynczych krzesełek co doprowadziło do rozprzestrzenienia się ognia, kibice szybko dorzucali kolejne krzesełka aby zwiększyć skalę ognia co skutecznie się im udało. Ogień w pewnym momencie osiągnął kiku metrów, mecz został przerwany a pożar ugaszony. Łączne starty wyceniono na około 200 tys euro.

Mecz zakończył się wynikiem 3-0 dla Zvezdy tym samym praktycznie wyłaniając zwycięzcę ligi na 13 kolejek przed zakończeniem sezonu. Delije po zakończonym meczu odpalili prawdziwy pokaz pirotechniki odpalając race oraz fajerwerki. Częsć z nich kierowana była w stronę schodzących do szatni piłkarzy Partizana jednak, żaden z nich nie ucierpiał.

Autor tekstu: Hubert Stefaniak
Nagrania: Materiały Własne